شیرکو بی‌کس، شاعر آزادی

۲۵ مهر ۱۳۹۲
در شعرهای یک دهه اخیر شیرکو، ‌کمتر از حلبچه و انفال نشانی هست، در واقع در مقام مقایسه اگر ‏بخواهم چیزی بگویم باید تأکید کنم که شیرکو پیش از اعدام صدام و پس از آن دو چهره متفاوت از یک ‏شاعر را به نمایش گذاشته است. ‏

نگاهی به زندگی شیرکو بی­کس

شیرکو بی­کس در سال ۱۹۴۰ میلادی در شهر سلیمانیه عراق به‌دنیا آمد. پدرش فایق بیکس از شاعران بنام روزگار خود بود. او سال‌ها از راه ادبیات و سرودن شعر به مبارزه علیه صدام حسین پرداخت شیرکو بی‌کس بخاطر مشکلات سیاسی از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۲ در سوئد زندگی می‌کرد و پس از آن به عراق بازگشت.

در ۱۹۶۸ اولین مجموعه شعر شیرکو به‌نام مهتاب شعر منتشر شد و از آن زمان تا کنون چندین مجموعه شعر، دو نمایشنامه منظوم و ترجمه پیرمرد و دریا نوشته ارنست همینگوی و عروسی خون اثر لورکا به زبان کردی از او به چاپ رسیده‌است.

آثار او به زبان‌های فرانسوی، ایتالیایی، سوئدی، عربی و .. ترجمه و چاپ شده اند. در ایران نیز مجموعه‌هایی از او همچون منظومه بلند دره پروانه (ده‌ربه‌ندی په‌پووله) و آزادی، این واژه بی‌آبرو با همت محمد رئوف مرادی ترجمه و به چاپ رسیده‌است.sherkobekas-dwain-satakani-zhyanI_4

عصمت صوفیه شاعر و مترجم که اشعار شیرکو را از کردی به نروژی ترجمه کرده است درباره نگاه بیکس به زن در شعرهایش،‌ می­گوید: «دیدگاه شیرکو بی‌کس جهانشمول و انسانی است. شعر او، مفاهیم انسانی مانند “عدالت” و “آزادی” و “برابری” و مخصوصاً “آزادی زن” را دربرمی‌گیرد. در این میان اما مفهوم “آزادی زن” برتر از مفاهیم دیگر انسانی در شعر اوست. زن در بسیاری از اشعار او لباس کردی بر تن دارد، اما این زن یک چهره جهانی‌ست؛ زنی‌ست که هر زن دیگری از هر گوشه جهان می‌تواند با او هم‌ذات‌پنداری کند.»

شیرکو بی‌کس از دست نخست‌وزیر سوئد جایزه جهانی توخولسکی، مدال افتخار در ادبیات، را دریافت کرده بود. او در ایران شاعر نام‌آشنایی است و شعرهایش به فارسی ترجمه و منتشر شده‌اند. این شاعر با احمد شاملو دیدار داشته و سیدعلی صالحی نیز شعرهایش را بازسرایی کرده است.

شیرکو بیکس که برای معالجه از کردستان عراق به سوئد رفته بود در پی بیماری، ۱۳ مرداد 1392 از دنیا رفت.  سیدعلی صالحی سالها پیش لقب امپراتور شعر دنیا را به او داده بود.

وصیت نامه شیرکو بی‌کس 

راستش را بخواهید من نمیخواهم در هیچکدام از تپه ها و گورستان های مشهور این شهر به خاک سپرده شوم. اول به خاطر اینکه جای خالی نمانده و دوم برای اینکه من اصولا اینگونه جاهای شلوغ را دوست ندارم!.من میخواهم –اگر شهرداری شهرمان اجازه دهد- من را در جوار تندیس شهدای 1963 سلیمانی به خاک بسپارند.(فضای آنجا لذت بخش تر است و من نفسم نمی گیرد!)

من دوست دارم پس از مرگم هم همراه و همدم با مردم شهرم و صدای موسیقی و رقص و زیباییهای این پارک باشم.

میخواهم کتابخانه و دیوانهای اشعار و عکس هایم را در یک کافه تریا و باغچه ای کوچک نزدیک مزارم بگذارید تا پاتوقی شود برای شاعران و نویسندگان و دختران و پسران عاشق و همه آنها مهمان من باشند.

من دوست دارم از الان مانند یک رویا تمام این صحنه ها را در این پارک ببینم.

من می خواهم همزمان با صدای دلنواز ساز و آواز و مقام علی مردان و سرود " خدایا وطن را آباد کن"

در پرچم کردستان کفن شده و به خاک سپرده شوم

من میخواهم در مراسم خاکسپاری و تعذیه ام موسیقی نواخته شود و تابلوی هنرمندان شهرم بر روی مزارم گذاشته شود .

من میخواهم پس از مرگم جایزه ای ادبی سالانه ای به نام "بیکس" به زیباترین دیوان شعر داده شود و هزینه آن از آنچه به ارث می گذارم پرداخت شود.

آثار شیرکوه بی‌کس

۱- مهتاب شعر (مجموعه شعر) ۱۹۶۸

۲- کجاوه‌ی گریه (مجموعه شعر) ۱۹۶۹

۳- کاوه آهنگر (نمایشنامه – شعر) ۱۹۷۱

۴- تشنگی‌ام را با آتش فرو می‌نشانم (مجموعه شعر) ۱۹۷۳

۵- آهو (نمایشنامه – شعر) ۱۹۷۶

۶- سپیده دم (مجموعه شعر کوتاه) ۱۹۷۸

۷- دو سرود کوهی (شعر بلند) ۱۹۸۰

۸- پیرمرد و دریا (رمان- ترجمه) ۱۹۸۲

۹- رود (داستان شعر) ۱۹۸۳

۱۰- کشکول رزمنده (شعر مقاومت) ۱۹۸۵-۱۹۸۴

۱۱- عقاب سرخ (شعر بلند) ۱۹۸۵

۱۲- آینه‌های کوچک (مجموعه شعر) ۱۹۸۶

۱۳- سنگلاخ (شعر بلند) ۱۹۸۹-۱۹۸۸

۱۴- دره پروانه (شعر بلند) ۱۹۹۱

۱۵- آفات (مجموعه شعر) ۱۹۹۳

۱۶- چمنزار زخم، چمنزار آفتاب (مجموعه شعر) ۱۹۹۶

۱۷- صلیب و مار و روزنگار شاعر (رمان- شعر) ۱۹۹۸

۱۸- بونامه (شعر بلند) ۱۹۹۸

۱۹-چراغ‌های روی الموت (شعر منثور) ۱۹۹۹

۲۰- سایه (مجموعه شعر) ۱۹۹۹

۲۱- یک زن و دو مرد (رمان- ترجمه) ۲۰۰۰

۲۲- زن و باران (مجموعه شعر) ۲۰۰۰

۲۳- رنگدان (شعر بلند) ۲۰۰۱

۲۴- تجربه، گفتگوی یاسین عمربا شیرکو بیکس (گفت و شنود، ۲۰۰۱)

۲۵- در چله‌ی چلچراغ (شعر منثور) ۲۰۰۱

۲۶- مردی از درخت سیب (مجموعه شعر) ۲۰۰۲

۲۷- آن زمان پرنده‌ام (مجموعه شعر) ۲۰۰۲

۲۸- مهمان پاییزی (مجموعه شعر) ۲۰۰۲

۲۹- قمری ناآرام (داستان برای کودکان) ۲۰۰۳

۳۰- گورستان چراغ‌ها (رمان- شعر) ۲۰۰۴

۳۱- مرا به خوشبختی می‌سپارید (مجموعه شعر) ۲۰۰۴

۳۳- کرسی (شعر) ۲۰۰۵

۳۴- از گل تا به خاکستر (مجموعه شعر) ۲۰۰۶

۳۵- هفتاد پنجره سیار (مجموعه شعر) ۲۰۰۷

۳۶- گردنبند (شعر) ۲۰۰۷

۳۷- تو می‌توانی با بوسه‌ای عمیق به جوشم آری (مجموعه شعر) ۲۰۰۷

۳۸- تولد و زندگی (مجموعه شعر) ۲۰۰۸

۳۹- بافتن (شعر و نثر) ۲۰۰۹

۴۰- حس و شعور (شعر و نثر) ۲۰۱۰

یادداشت‌ها درباره شیرکو بی‌کس

گذری بر روزهای پایانی زندگی شیرکو بیکه‌س؛ یادداشتی از شایان ربیعی درباره شیرکو بیکه‌س

یاداشت کردی به قلم کامبیز کریمی درباره شیرکو

یاداشت کردی به قلم عطا نهایی درباره شیرکو

شعرهای شیرکو بی‌کس

شعرهای شیرکو با ترجمه کامبیز کریمی

شعرهای شیرکو با ترجمه مرتضی حنیفی

زندگی و آثار شیرکو بی‌کس در گفت‌وگوی «درنگ» با کامبیز کریمی

 راوی دویست سال ظلم و انکار هویت ملت کُرد

نظر شما چیست؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Error. Page cannot be displayed. Please contact your service provider for more details. (13)