مبارزه با اسلام سیاسی: همسر محمد البراهمی سخن می‌گوید

۲۶ شهریور ۱۳۹۳
گفت‌وگوی کریمه بنون با مبارکه البراهمی/ ترجمه: بنفشه رنجی
منازعه میان مسلمان و غیرمسلمان و میان معتقد و کافر نیست. اسلام دین و فرهنگ ماست. با این حال، اسلام ما، اسلامی معتدل و خاص است. در تونس نمی‌پذیریم که اسلام جوامع دیگر به کار برده شود چراکه، اسلام ویژه خود و سازگار با جامعه‌مان را داریم. برای مثال، در تونس شما نمی‌توانید به مردی بدون ریش کافر بگویید. اسلام به این معنا نیست که یک زن باید نقاب بزند. ما در تونس به این چیزها عادت نداریم. جامعه ما به این مسائل عادت نخواهد کرد.

بنفشه رنجی: کریمه بنون، در الجزایر و ایالت متحده بزرگ شد و اکنون در شمال کالیفرنیا زندگی می‌کند. او استاد حقوق دانشگاه کالیفرنیا و نویسنده کتاب «فتوای شما اینجا صدق نمی‌کند: داستان‌های ناگفته از مبارزه علیه بنیادگرایی مسلمان» است. این کتاب که سال ۲۰۱۳ منتشر شد شامل مصاحبه‌هایی با کنش گران، هنرمندان و فعالان حقوق بشر از میراث‌های اسلامی مانند پاکستان، الجزایر، افغانستان و تونس می‌شود که برای مبارزه با بنیادگرایی تلاش می‌کنند. به گفته راشل نیوکام بسیاری از کسانی که مصاحبه با آن‌ها در کتاب آمده است از هیچ حمایتی در جامعه خود برخوردار نیستند و مرتب مورد خشونت قرار می‌گیرند. بنون همچنین در کتاب خود از سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر و جامعه دانشگاهی به دلیل مواضع نسبی گرایانه خود نسبت به افراطی‌گرایی مذهبی انتقاد می‌کند. راشل نیوکام درباره کتاب کریمه بنون می‌گوید: «زمانی که یک حمله تروریستی در غرب اتفاق میفتد یکی از واکنش‌های همیشگی رسانه‌ها این است که مسلمانان را محکوم به این می‌کنند که علیه افراطی‌گرایی کاری انجام نمی‌دهند. این در حالی است که بنون در کتاب خود نشان می‌دهد که هر روز هزاران مسلمان علیه خشونت افراطی گرایان مبارزه می‌کنند. درواقع، برای غربی‌ها ممکن است تعجب‌آور باشد که خشونت بنیادگرایی مردم جوامعی که اکثراً مسلمان هستند را تحت تأثیر قرار می‌دهد». گفت‌وگوی کریمه بنون با مبارکه البراهمی یکی از مصاحبه‌های این کتاب است.


کریمه بنون: مبارکه البراهمی، چهل و هفت ساله است و پنج فرزند دارد. او یکی از سخنگویان اصلی مبارزه علیه بنیادگرایی و ترور پس از قتل همسرش محمد البراهمی در تونس بوده است. برخی او را همراه با بسمه بلعید، همسر شکری بلعید، یکی دیگر از کشته‌شدگان ضد-بنیادگرای تونسی، بیوه شجاع می‌نامند. در این گفت‌وگو مبارکه البراهمی از روزهای آخر زندگی همسرش، مبارزه و مرگ او می‌گوید.

محمد البراهمی، زمان قتلش عضو مجلس مؤسسان تونس بود که پس از انقلاب اکتبر ۲۰۱۱ برای تهیه پیش‌نویس قانون اساسی جدید شکل گرفت. او در منطقه سیدی بوزید، همان جایی که انقلاب تونس شروع شد به دنیا آمد، شهری که محمد بوعزیزی خود را به آتش کشید. محمد البراهمی از خانواده‌ای روستایی بود و پیش از تأسیس جنبش مردمی سوسیالیستی و سکولار در سال ۲۰۱۱ در رشته اقتصاد تحصیل کرد. البراهمی پس از نزدیک شدن رهبران این جنبش به حزب بنیادگرای النهضت از آن کناره گرفت. او هم یک چپ ناصری و هم متدین مسلمان بود که حزب جدیدی را به نام حزب مردمی در جولای ۲۰۱۳، کمی قبل از مرگش پایه‌گذاری کرد. قتل البراهمی در نزدیکی همسر و فرزندانش، تونس را در شوک فرو برد و باعث بروز بحران سیاسی و اعتراضات مردمی با شعار «برو بیرون» شد که در نهایت منجر به سقوط حزب النهضت شد.

 

کریمه بنون: به نظر شما، برای چه محمد البراهمی مورد هدف قرار گرفت؟

مبارکه البراهمی: او به دلایل مربوط به سیاست تونس و روابط بین‌المللی مورد هدف قرار گرفت. در رابطه با تونس، او بر این عقیده بود که جنبش النهضت ربطی به اسلام به عنوان یک دین ندارد، بلکه نمایانگر اسلام سیاسی است. آن‌ها از اسلام بهره‌برداری می‌کنند تا همفکری مردم را به دست آورند. البراهمی در سخنرانی خود در مجلس مؤسسان گفت که النهضت قدرت را به لطف پول سیاسی به دست گرفته است. اگر آمدن النهضت از قطر و ترکیه به خاطر پول نبود، نتیجه انتخابات ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱ متفاوت می‌شد. محمد البراهمی از اسلام‌گرایان انتقاد می‌کرد اما یک حاجی بود. او هر روز در مسجد مجلس مؤسسان نماز می‌خواند؛ اما اسلام او برای سود نبود. او در قلب و خانه‌اش مسلمان بود، نه در حزب سیاسی‌اش. در سطح بین‌المللی، او همیشه می‌گفت که اخوان‌المسلمین «چوب بزرگ» استعمار بود. چیزی که استعمارگری نتوانست به دست آورد، با استفاده از اخوان‌المسلمین به دست آورد.

 

به نظر شما اهمیت ترور همسرتان برای تونس چه بود؟

قتل شکری بلعید در فوریه ۲۰۱۳ یک آزمایش بود. مردم برای اعتراض بیرون رفتند، اما زمانی که شکری بلعید را به خاک سپردند با ناراحتی به خانه‌های خود برگشتند. با این حال، با ترور محمد البراهمی مردم تونس فهمیدند که سریال ترورها شروع شده است، مانند این بود که یک فاجعه به کشور ضربه وارد کرد. چطور کسانی که می‌گویند مدافع اسلام‌اند توانستند یک حاجی را که با آن‌ها نماز می‌خواند بکشند؟

ترور همسرم هشدار برای بیداری بود. منازعه میان مسلمان و غیرمسلمان و میان معتقد و کافر نیست. اسلام دین و فرهنگ ماست. با این حال، اسلام ما، اسلامی معتدل و خاص است. در تونس نمی‌پذیریم که اسلام جوامع دیگر به کار برده شود چراکه، اسلام ویژه خود و سازگار با جامعه‌مان را داریم. برای مثال، در تونس شما نمی‌توانید به مردی بدون ریش کافر بگویید. اسلام به این معنا نیست که یک زن باید نقاب بزند. ما در تونس به این چیزها عادت نداریم. جامعه ما به این مسائل عادت نخواهد کرد.

مردم تونس می‌دانستند که با ترور محمد البراهمی همه آن‌ها مورد هدف قرار گرفتند. این موضوع نشان می‌دهد که چرا در جولای ۲۰۱۳ هزاران نفر در میدان «بارود»، محل مجلس مؤسسان تظاهرات کردند. چنین بود که اعتصاب «رحیل» شروع شد که در آن مردم از النهضت خواستند از قدرت کناره‌گیری کند. تحصن ادامه داشت تا اینکه به برخی مطالبات دست یافتند. حداقل جنبش النهضت به‌طور رسمی مجبور به کناره‌گیری شد، اگرچه پیش از آن در دولت، نهادهای امنیتی و نظامی برای امکان بازگشت نهایی‌اش ریشه کرده بود. ما نمی‌خواهیم النهضت به قدرت بازگردد. در رسیدن به اهدافمان مانند زندگی، منزلت و گرفتن حقوقمان استواریم؛ اما پول سیاسی همچنان نقش خود را بازی می‌کند.

 

برخی افراد مظنون در ارتباط با قتل آقای البراهمی دستگیر شده‌اند، واکنش شما به این قضیه چیست؟

یکی از دستگیرشدگان همسایه من است، یک پسر جوان که هنوز تحصیلات خود را تمام نکرده بود. پس از انقلاب مانند بسیاری جوان‌های دیگر که شستشوی مغزی و خریداری شدند به جنبش سلفی پیوست. او فقط کسی است که استخدام شده بود و هیچ منفعتی هم از کشتن محمد نمی‌برد. دیگران از این ترور نفع می‌برند، می‌خواهم آن‌ها تحت پیگرد قانونی قرار گیرند. با این حال، یک سرپوش بزرگ روی این مسئله وجود دارد. می‌دانم که قاتلان به زودی پیدا نخواهند شد، زیرا گروه پشت قاتلان همان است که در حال تحقیق کردن است و توسط دولت تونس محافظت می‌شود.

دوازده روز پیش از ترور محمد، وزارت کشور مدرکی از سرویس‌های امنیتی امریکا دریافت کرد که نسبت به مورد هدف قرار گرفتن او هشدار داده بود، اما آن‌ها چشمانشان را بستند و گذاشتند او ترور شود. معمولاً وقتی چنین مدرکی دریافت می‌شود آن را سریعاً به رییس دولت و رییس‌جمهور می‌فرستند. در این مورد، مانند این بود که آن‌ها چیزی نمی‌دانند. یک سال گذشته است، همچنان هیچ تحقیقی درباره نامه نشده است. من می‌خواهم حقیقت فاش شود.

 

برای روشن‌تر شدن، آیا شما حزب النهضت را که در آن زمان بر سر قدرت بود مستقیم یا غیرمستقیم مسئول ترور می‌دانید؟

بله من مطمئن بودم که النهضت در این جنایت دست داشت حتی پیش از اینکه محمد آخرین نفسش را بکشد، هنگامی که او را به بیمارستان می‌بردیم، می‌گفتم النهضت او را کشت. در واقع النهضت یک فضای خصمانه ایجاد کرد. نمایندگان آن‌ها در مجلس مؤسسان مانند الصحبی عتیق و الحبیب اللوز مردم را علیه محمد تحریک می‌کردند. محمد در مجلس مؤسسان با احمد خصخوصی در حمایت از مطالبات اقتصادی-اجتماعی در سیدی بوزید ۲۴ روز در اعتصاب غذا بود. آن‌ها در مجلس توسط نمایندگان النهضت مورد اذیت و آزار قرار گرفتند. پیروان النهضت حتی همسرم را در خیابان بورقیبه دو بار مورد خشونت قرار دادند.

 

در غرب، حزب نهضت اغلب معتدل و میانه‌رو خوانده می‌شود، شما وقتی این را می‌شنوید چه حسی بهتان دست می‌دهد؟

من به آن‌هایی که فکر می‌کنند النهضت حزبی معتدل و میانه‌روست می‌خندم، یک حزب میانه‌رو که گاهی مردم را جلوی خانه‌شان به قتل می‌رساند. اگر این میانه‌روی است، تروریسم چیست؟ برای من النهضت یک حزب تروریستی است که تمامیت شهروندان را نقض می‌کند و با اسلام و احساس آن‌ها بازی می‌کند.

 

توضیح می‌دهید که در ۲۵ جولای ۲۰۱۳ چه اتفاقی افتاد؟

روز تعطیل بود و بیرون از خانه کاملاً آرام، ماه رمضان و روز ملی جمهوری بود. محمد از درب جلویی بیرون رفت و من صدای شلیک شنیدم. او را در حالی که به پهلو خوابیده بود و غرق در خون بود دیدم. قاتل را دیدم که با خونسردی به سوی مردی که با موتور منتظر او بود می‌رفت. عدنان و بلقیس را صدا زدم، دو فرزند بزرگم که دوازده ساله هستند، به آن‌ها گفتم او را کشتند، النهضت او را کشت. وقتی فرزندانم رسیدند محمد همچنان چشمانش را تکان می‌داد. عدنان و بلقیس او را گرفتند و گفتند: پدر اشهدت را بخوان.

 

شما پس از این رویداد غم‌انگیز کنشگر شدید حتی در مقابل هزاران تظاهرکننده در مقابل مجلس مؤسسان سخنرانی کردید. زندگی شما از آن زمان تا کنون چگونه بوده است؟

این مدت سخت‌ترین سال‌های زندگی من بود. در خانواده، من هم پدر بودم و هم مادر. در رابطه با حضورم در عرصه سیاسی، دوست ندارم در کانون توجه باشم، به ویژه زمانی که فرزندانم هنوز جوان هستند. با این حال، باید مردم از من بشنوند که النهضت چه کار با من کرد. همه خانواده‌هایی که فرزندانشان را از دست داده‌اند باید بتوانند صحبت کنند، آن‌ها از طبقات فقیر جامعه بودند. باید به آن‌ها فرصت شنیده شدن داد چرا که انتخابات جدید در اکتبر و نوامبر برگزار خواهد شد. به این ترتیب، مردم تونس خواهند فهمید کسانی که در انتخابات گذشته به النهضت رأی دادند، به گروهی از قاتلان رأی دادند و با رأی ندادن به این گروه در انتخابات بعدی کشور را حفظ خواهند کرد.

چیزی که می‌خواهم دنیا بداند این است که حزب النهضت همه بخش‌های جامعه را هدف قرار داد. همه شهروندان را از جمله «لطفی نقض» در جنوب را هدف قرار داد. ارتش و نیروهای امنیتی را هدف قرار داد.

 

شما بهار گذشته تهدید به مرگ شدید، این تهدیدها ادامه پیدا کرد؟

نه، ادامه پیدا نکرد. با این حال، در معرض خطر بودن به این معنا نیست که هر روز تهدید شوید. دولت قرار است از ما حفاظت کند و در مقابل خانه محافظ گذاشته است؛ اما آن‌ها یک روز می‌آیند و ده روز می‌روند.

 

تحلیل شما از مبارزه علیه تروریسم در تونس چیست؟

تروریسم اکنون در تونس جای گرفته است. دولت باید مشکل تروریسم را از ریشه حل کند. این نیازمند این است که اطمینان حاصل شود مساجد بی‌طرف هستند، زیرا در آنجا عده‌ای گفتمان بنیادگرایی را گسترش می‌دهند. شیوخ تونسی باید برنامه‌ای برای آموزش جوانان سازمان دهند تا آن‌ها جذب افراط‌گرایی مذهبی نشوند و این‌طور فکر نکنند که یا کسی با من است یا او را خواهم کشت. پیامبر این کار را انجام نمی‌داد، پیامبر کنار کافران، مسیحایان و یهودیان زندگی می‌کرد و به خوبی با آن‌ها رفتار می‌کرد. در حال حاضر در تونس، بنیادگریان می‌گویند اگر در چیزی با آن‌ها موافقت نکنی تو را می‌کشند. برای مقابله با این دیدگاه، باید آگاهی را با برگزاری کنفرانس‌ها و سمینارها بالا ببریم. باید به جوانانی که توسط تروریسم اغوا شدند کمک شود، درست مانند معتادان، زیرا یک بنیادگرای جوان مانند کسی است که به مواد معتاد است، او احتیاج به بهبود و ادغام مجدد در جامعه دارد.

باید روزی بین‌المللی برای مبارزه با تروریسم وجود داشته باشد. در تونس این روز باید در روز جمهوری باشد، ۲۵ جولای، روزی که یادآور ارزش‌های صلح‌آمیز، جمهوری‌خواهانه و مدرن است. روزی که در آن سال گذشته، شخصی متمدن و مسلمان ترور شد. اگر تروریسم امروز به سراغ من آید، فردا به سراغ همسایه، برادر و دوستم می‌رود. باید به اسلام سیاسی خاتمه دهیم و از کمک مالی دولت‌ها به آن جلوگیری کنیم.

 

بیشتر از یک سال از ترور همسرتان، محمد البراهمی می‌گذرد، امیدهای شما برای آینده فرزندانتان و تونس چیست؟

من برای تونس صلح و امنیت آرزو می‌کنم، زیرا این تنها پناهگاه ماست. ما به شنیدن سخنرانی‌های بنیادگرایانه یا اعمال افراط‌گرایانه مانند تروریسم و ترور عادت نداریم؛ بنابراین، امیدوارم تونس بتواند رهایی پیدا کند. تروریست‌ها باید تحت پیگرد قانونی قرار گیرند، اما در عین حال نیازمند گفتمان صلح‌آمیز و نه پر از نفرت و انتقام هستیم. ما نیازمند آینده‌ای درخشان برای فرزندانمان، خودمان و تونس هستیم.

نظر شما چیست؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Error. Page cannot be displayed. Please contact your service provider for more details. (13)