مرگی که با تولد آغاز شد

۲ مهر ۱۳۹۵
"برای مرگ نام دیگری انتخاب کن، نوشته محمد پروین است که در تابستان۱۳۹۵ توسط نشرعلم منتشر شده است. احمد هاشمی نگاهی دارد به این رمان.

مرگی که با تولد آغاز شد


نگاهی به رمphoto_2016-09-23_17-59-29ان «برای مرگ نام دیگری انتخاب کن»، نوشته محمد پروین
«هرچقدر هم زور خودت را بزنی، باز همان اتفاقی می‌افتد که باید بیفتد. حالا چه امروز که صبح کمرنگ اردیبهشت است یا فردا که باز صبح کمرنگ اردیبهشت است.»
نویسنده رمان «برای مرگ نام دیگری انتخاب کن» از همین جملات آغازین، تکلیف خواننده را روشن می‌کند. این جمله‌ها که از زبان راوی اول شخص بیان می‌شود، نشان‌دهنده حال و هوای شخصیت اصلی رمان است. با کلیدواژه‌هایی همچون «همان اتفاق» و «صبح کمرنگ» از تنش‌های درونی راوی آگاه می‌شویم. با این مقدمه قرار است به استقبال اتفاقی برویم که ماجراهای رمان حول آن شکل می‌گیرد، اما نویسنده با به‌کارگیری کلماتی که حامل احساساتی چون «ملال» و «تکرار» هستند، سرمنشأ مشکلات شخصیت اصلی را نه در اتفاق پیش رو، بلکه در گذشته‌ای سراسر اندوه می‌داند. روزهایی که سال‌هاست روی دور تکرار هستند. گویی گذشته، همچون قطاری است که رنج‌های آدمی را بار زده و در دوردست‌ها زوزه‌کشان حرکت می‌کند.
طبق نظریه فروید، بیشتر چیزهایی که انسان در زندگیش تجربه می‌کند، مانند تحریکات و هیجانات نهفته و باورها و احساسات، در سطحی هشیار و خودآگاه در دسترسش نیست. بیشتر چیزهایی که ما را به حرکت در می آورد، در ناخودآگاه ما مدفون شده است. عقده‌هایی که توسط «خود» واپس زده می شوند -به دلیل تضاد خود با «نهاد»، «فراخود» و «واقعیت بیرونی»- از یاد نمی روند، بلکه در ناخودآگاه ما پنهان می شوند و عمیقا زندگی ما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
شخصیت اصلی رمان، دارای روحیات افراطی و تفریطی «به شدت وابسته/کاملا مستقل» است، به همین خاطر گرچه توانایی مواجهه با شکست عاطفی را ندارد، در جایی دیگر می‌تواند به موجودی سخت‌گیر و بی‌عاطفه تبدیل شود. نویسنده رمان با ارائه نشانه‌هایی همچون رابطه کمرنگ پدر و مادر و رابطه پرتنش و عواطف متناقض مادر و پسر نسبت به هم، به ریشه‌یابی اختلالات خلقی کلنل می‌پردازد. در این راه واقعیت بیرونی را تبرئه می‌کند و بار ناملایمات را بر دوش ناخودآگاه شخصیت می‌اندازد. ناخودآگاهی که سرشار از عقده است. همین عقده‌هاست که او را قدم به قدم در مسیر زوال قرار می‌دهد.
«من خالی شده‌ام. تازگی‌ها هم از این آدمی که هستم بدم می‌آید. برای من شب همیشه هست، مثل ستاره‌هایش که در روز دیده نمی‌شوند. امروز فهمیدم برای آدمی که اینطور می‌تواند تاریکی را ببیند، دیگر هیچ کاری نمی‌شود کرد. نه تو، نه هیچ‌کس دیگر. حالا که اینقدر جان کندم و به اینجا رسیدم، وقتی برمی‌گردم به عقب، می‌بینم برای هیچ بوده است…»
در رمان «برای مرگ نام دیگری انتخاب کن» آدم‌های غمگین، غمگین به دنیا آمده‌اند و ماجراهای زندگی، تنها بهانه‌ای برای بروز چنین عواطفی است. ماجراهایی که در بستر اتفاقاتی تاریخی همچون جنگ ظفار به وقوع می‌پیوندند. روایتی که از این نبرد می‌شنویم، با روایت رسمی حکومت گذشته متفاوت است. این بخش از کتاب، خوانشی دیگر از تاریخی است که همیشه پادشاهان نوشته‌اند.
هیدن وایت، نظریه‌پرداز و فیلسوف تاریخ، معتقد است روایت‌های تاریخ‌نویسان از گذشته، برساخته‌هایی داستان‌مانند است. تاریخ‌نویسی یعنی صحه‌گذاشتن یا مردود شمردن قدرت. هر شرحی درباره رویدادهای گذشته، تلویحاً بر اساس این ملاک صورت می‌گیرد که چه چیز حق است و چه چیز باطل یا چه چیز بهنجار است و چه چیز نابهنجار. هر تعریفی از حق و باطل یا بهنجار و نابهنجار، ضرورتاً تعریفی گفتمانی دارد.
آنچه راوی از صحنه نبرد ظفار به یاد می‌آورد، با روایت ظفرمندان تفاوت دارد.
«… بچرخ به سمت من عوضی تا نسخه‌ات را بپیچم. پناه بگیرید. جلوی چشم من به زخمی‌ها تیر خلاص می‌زدند. من منتظر نمی‌شوم تا آن دنیا، خودم همین‌جا تسویه حساب می‌کنم. در ماشین را می‌بندد و کلاهش را از سرش برمی‌دارد. انگشتم روی ماشه می‌لرزد. دست‌هایش را بالا می‌آورد…»
جنگ برای پادشاهان حکایت رشادت و مایه غرور است و برای سربازان، ماجرای چرک و خون. آدم پریشان احوالی چون کلنل، از صحنه نبرد، چیزی جز رد خون بر خاطره‌اش نمی‌ماند. خونی که او در هنگام نبرد تن به تن می‌بیند، همان است که از لحظه تولد بر روح چرکین او نشسته است.برای کسی که در کودکی از آغوش پرمهر والدینش محروم بوده، همیشه برای دوست داشته شدن دیر است.
«چرا اینطور شده است؟ یعنی چشم‌هایش دیگر مثل سابق نیست. برق نمی‌زند. انگار تاریک شده‌اند. یک جورایی خاموش. رنگش هم پریده‌تر شده است. نمی‌دانم. همیشه وقتی باهاش حرف می‌زدم یا نگاهش می‌کردم، ته دلم هوری می‌ریخت پایین. قلبم تندتر می‌زد، ولی الان انگار نه انگار. درست مثل یک مرده ایستاده‌ام و دارم نگاهش می‌کنم. حتی نمی‌خواهم جوابش را بدهم.»
رمان برای مرگ نام دیگری انتخاب کن، نوشته محمد پروین، در تابستان ۱۳۹۵ توسط نشر علم با قیمت ۲۴ هزار و پانصد تومان منتشر شده است.

نظر شما چیست؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Error. Page cannot be displayed. Please contact your service provider for more details. (11)